LEVEN ZONDER INTERNET

interview met management consultant René Koch


Kunt u zich nog een leven zonder internet en mobiele communicatie indenken? Zowel zakelijk als privé is het niet meer weg te denken uit ons bestaan. Informatie wordt nu razendsnel en overal beschikbaar. De impact van deze ontwikkeling kunnen we nog nauwelijks bevatten. Een gesprek met management consultant René Koch over technologische trends die ons leven drastische wijzigen...

Mobiel bereikbaar zijn, is dat een zegen?
De mobiele telefoon biedt veel voordelen, maar ook legio nadelen, tenminste als je jezelf er niet op aanpast. Het is natuurlijk vreselijk handig om waar dan ook te kunnen bellen om even iets te regelen of na te vragen. Wie zakelijk veel onderweg is, legt die vele kilometers steeds meer bellend af. Ik vraag me wel eens af wat de invloed van files is op het gebruik van de gsm.

Zou KPN bijvoorbeeld een belang hebben bij meer files? En wat is de invloed van bellen onderweg op je persoonlijke ontspanning? Werkt het juist ontspannend of lijkt dit alleen maar zo? Je kunt op weg naar huis nog snel even die klant bellen die al op je voicemail stond, om een aantal zaken te regelen. Dat is natuurlijk fijn, maar je hebt dan niet meer de tijd om even de zaken van die dag van je af te zetten.

We moeten steeds beter ‘bereikbaar’ zijn?
Steeds meer mensen laten ’s avonds hun zakelijke gsm aanstaan, ‘om bereikbaar te zijn’. Ik vraag me dan af: ben je dan net zo ontspannen als wanneer dat ding zou uitstaan? Wie neemt de zakelijke gsm mee op vakantie en laat hem dan aanstaan ‘voor het geval dat...’? Of luister je ’s avonds de voicemailtjes af? En wat ga je er dan mee doen? Kun je misschien beter je gsm lekker thuis laten en je voicemailtekst aanpassen met de mededeling dat je op vakantie bent? Dit soort gewetensvragen dringen zich steeds meer aan ons op. Verwachten we sluipenderwijs steeds meer van elkaar dat we de ander overal en op elk moment kunnen bellen? Ook zakelijk? Zelfs per e-mail word je nu ‘achtervolgd’.

Het is snel gegaan met internet, nietwaar?
Dat lijkt me een understatement. En dan te bedenken dat de eerste commerciële versie van internet pas een jaar of tien geleden beschikbaar werd. Echt waar, dat is pas circa tien jaar geleden! Toen kon bijna niemand zich voorstellen hoe belangrijk en onmisbaar internet zou worden in zo’n extreem korte tijd. Voor technologieën zoals de mobiele telefoon, e-mail en internet geldt een aantal bewustwordingen. Ik stel mij eens in de zoveel tijd de vraag: kan ik nog zonder mail en internet? Nog niet zo lang geleden was mijn antwoord: “Ach ja, die paar e-mailtje kan ik ook per fax afhandelen of per post.”

Maar inmiddels zou ik echt niet meer zonder internet kunnen. E-mail heeft een grote vlucht genomen. Naast het kort communiceren kun je natuurlijk ook heel mooi documenten meesturen die een ander verder kan bewerken. Dat is erg praktisch om snel zaken rond te krijgen. Daarnaast kun je met e-mail je collega’s en relaties snel even informeren. Je hoeft ze niet meer te bellen, wat vooral ideaal is als het om meerdere personen tegelijk gaat.

Handig dus, dat e-mailen. Maar je hoort mensen nu wel verzuchten dat ze ‘geleefd’ worden door alle e-mails...
De neiging wordt inderdaad sterker om je te laten leiden door al die binnenkomende e-mailtjes. Je wilt er vaak toch nog even naar kijken en meteen een ‘reply’ sturen, terwijl dit niet je planning was. Het normbesef verandert ook onbewust. Op een brief kon je vroeger na een paar dagen reageren, maar na een e-mail verwacht men steeds vaker dat je toch eigenlijk wel binnen een paar uur een reactie geeft. Welke norm hanteer je zelf? Wat is reëel? Verander je door e-mail ook in een ‘activiteit-gedreven’ mens? Het wordt steeds moeilijker om mét e-mail nog even gestructureerd te werken als zonder e-mail.

Hoe ga je dan om met al die ‘triggers’?
Het begint met je bewust te worden van de veranderingen. Hoeveel extra ‘aandachtspunten’ heb je nu per dag? Hoeveel mailtjes krijg je per dag? Zijn dit er meer en meer aan het worden? Hoe snel reageer je er dan op? Als je een mail meteen afhandelt, zal je zien dat je juist steeds meer mailtjes krijgt. Voorzichtigheid geboden dus! Er zijn zelfs al mensen die bellen om te melden dat ze zojuist iets naar je hebben gemaild. Ze verwachten dus eigenlijk dat je direct opspringt om hier aandacht aan te besteden. Dat gebeurde vroeger met post toch ook niet? Verwachtingspatronen van de mensen veranderen, mede door de techniek. Maar daar zijn we wel zelf bij! We voeden elkaar op wat dat betreft.

Mail komt nu ook al op je mobieltje...
Inderdaad: internet wordt steeds ‘mobieler’. Van sms naar e-mail op je mobiel is maar een kleine stap. Bij veel wegrestaurant kun je al draadloos werken via nieuwe technieken als WiFi. Ook kun je je laptop-computer eenvoudig verbinden via een gsm- of een gprs-verbinding. Er zijn ook al ontwikkelingen waarbij je met je mobiel de televisie kunt bedienen.

De technologische ontwikkelingen gaan steeds sneller?
Ja, je kunt je haast niet voorstellen wat er over tien jaar weer allemaal veranderd is. Zodra je nu je mobieltje aanzet, ben je via sateliet op te sporen. Als ik thuis aan mijn pc zit te werken, klinkt er muziek van een radiostation via het internet. Ik hoef dus geen radio meer te kopen: waar dan ook ter wereld kan ik de Nederlandse zenders ontvangen. adsl is ook voor particulieren al gemeengoed. Chips in bankbiljetten, e-mails met parfum, chips in je pakje varkensvlees om de versheid te meten, chips in je kleding waardoor de winkel jou als klant herkent. Dat zijn geen fantasieverhalen meer, het is de steeds gekker wordende realiteit! Alles lijkt straks met alles te communiceren. De wereld als één gigantisch netwerk.

Informatie wordt steeds transparanter?
Ik zie nu al bijna geen onderscheid meer op wat voor netwerk ik nou eigenlijk zit te werken: een lokaal netwerk (lan), een wide area network (wan) of gewoon op internet. Sterker nog: je hebt straks helemaal geen eigen kopieën meer op je systeem. Dankzij technieken zoals het ‘deeplinken’ haal je altijd de informatie op bij de bron in plaats van een eigen kopie binnen je bedrijf. Door steeds betere technieken op gebied van databases heb je daarbij minder bandbreedte nodig, bijvoorbeeld omdat alleen de echt benodigde data wordt opgestuurd, niet complete tabellen. Via versleuteling (encryptie) en autorisatie gebeurt dat ook veilig, onder andere via het verstrekken van certificaten. Bestanden bij de bron (‘remote databases’) zullen dus steeds meer een onderdeel worden van je bedrijfsoplossing.

Maar lokaal werken gaat toch veel sneller?
Nou, dat is nog maar de vraag. Besef je dat je met Google véél sneller dingen vindt dan als je iets zoekt op je eigen pc? Terwijl Google dus over de hele wereld zoekt en jij alleen op één pc! Dat is natuurlijk wel een extreem voorbeeld, maar de technieken worden steeds sneller.

Het onderscheid tussen je eigen pc en de buitenwereld vervaagt. Bovendien is lokale informatie veel sneller verouderd, soms al op het moment dat je het installeert. Als je bijvoorbeeld een cd-rom met artikelbestanden van leveranciers op je bedrijfsnetwerk opslaat, kunnen de prijzen al meteen achterhaald zijn. Of er ontbreken allerlei nieuwe producten. Informatie direct bij de bron is gewoon veel betrouwbaarder.

Privé bewaar ik daarom geen drivers of documentatie van mijn hardware meer. Dat staat toch allemaal op het web. Via internet weet ik ook zeker dat ik de meest actuele versie installeer. Sommige programma’s of databases halen via internet zelf al automatisch hun update op, zonder dat ik er iets van merk! Live update, heet dat. Een bekend voorbeeld hiervan zijn virusscanners. In de toekomst zullen mogelijk ook artikelbestanden op deze manier permanent actueel blijven.

Internet voor de actualiteit dus?
Ja, je ziet dat men internet steeds vaker gebruikt om dingen op te zoeken of te toetsen. Even op de website van een relatie kijken of jouw probleem misschien al bekend is voordat je gaat bellen met een standaard vraag. Via Google even zoeken of een bepaald type randapparaat ondersteund wordt. Een update of een driver downloaden, handleidingen raadplegen. Steeds meer mensen bestellen boeken en cd’s of boeken hun vakantie via internet. De normale reisbureaus moeten echt gaan nadenken over hun toegevoegde waarde, hun bestaansrecht.

Wie niet meer biedt dan alleen het boeken van reizen uit honderd gidsen, zal niet lang meer leven. Ook telebankieren via internet wordt steeds veiliger. De Postbank biedt het nu zelfs gratis aan en het liep meteen storm. Logisch. Niet meer met je bankenvelop naar de brievenbus. Gewoon je overschrijving vanaf je pc regelen en je saldo en de historie bekijken. Ideaal.

Je moet wel weten waar je iets vindt. Lang leve de zoekmachines?
Zoekmachines worden inderdaad steeds belangrijker. Niet voor niets zijn de belangrijkste zoekwebsites soms wel honderden miljoenen euro’s waard. Google speelt zelfs met plannen om aandelen te gaan uitbrengen. Feit is in ieder geval dat bijna iedereen zoekmachines op internet gebruikt om informatie te verkrijgen. Je grijpt nu sneller naar het web dan dat je een folder of brochure opvraagt. In de installatiebranche worden de websites van groothandels en fabrikanten steeds belangrijker.

Maar dan zoek je nóg op tientallen of zelfs honderden plekken...
Daarom ontstaat er een cruciale rol voor centrale branchesites, de zogenaamde ‘portals’: centrale plaatsen waar je allerlei relevante informatie over één onderwerp vindt, bijvoorbeeld met artikelbestanden. Het is toch van de gekke dat nog steeds honderden fabrikanten en groothandels elk hun eigen catalogi, prijslijsten en cd-roms met artikelinformatie verspreiden naar al hun klanten?

De kasten vol catalogi zullen op den duur verdwijnen. Je surft dankzij ‘deeplinking’ vanuit je logistieke systeem met één klik naar de juiste pagina op het internet. Daar vind je meteen de meest actuele technische specificaties en de actuele prijs van een bepaald artikel. Die prijs kan ook automatisch al in je systeem ingelezen zijn, dan hoef je helemaal niets meer te doen: lokale informatie, maar wel actueel. Je kunt dus steeds meer blindelings vertrouwen op correcte, actuele informatie.

Wat betekent actuele informatie voor de installateur?
Die kan zich steeds beter richten op zijn échte werk: engineering, planning, werkvoorbereiding, inkoop- onderhandelingen, installeren enz. De installateur heeft meer tijd om na te denken wat er precies nodig is en wanneer. Geen tijdverlies door gehannes met artikelbestanden. Niet meer eindeloos zoeken naar prijzen en technische specificaties. Geen foute bestelnummers, enz. Internet en mobiele communicatie zorgen dat er véél minder fouten worden gemaakt. Dat leidt tot hogere efficiency en meer winst!

En de gevolgen voor ons als mens?
Op een bepaald moment ga je wel nadenken over de invloed die dit soort nieuwe technieken heeft op je leven en ook op onze cultuur. Nu babbel je midden in een restaurant met je zus die in Azië op vakantie is, of sluit je in de auto een deal met een zakenpartner aan de andere kant van de wereld.

Nieuwe technologieën zoals 3G (UMTS) en WiFi maken zelfs beeldtelefonie mogelijk. Even een video of foto versturen, de status van een storing op het display van je pda, alle projectgegevens tot in het kleinste detail actueel op je laptop. Het eerste live televisiekanaal voor mobiele telefoons is al gelanceerd. De wereld komt wel héél dichtbij. Maar hebben wij onze cultuur en ons bioritme wel hierop aangepast? Hoe snel kunnen we dit soort zaken adapteren? Wíllen we wel alles adapteren?

De wereld nadert letterlijk tot op de huid. Dat brengt mensen in vreemde dillema’s.
Ja, hoe bereikbaar wil je eigenlijk zijn? Moet je elk kwartier je e- mail lezen? Moet je altijd mobiel bereikbaar zijn voor je collega’s? Je baas? Je vrouw? Juist door de enorm toegenomen bereikbaarheid willen mensen steeds meer hun eigen wereld een beetje afschermen. Een Britse onderzoeker concludeerde recent dat de steeds kleinere en krachtigere draagbare muziekapparaten (zoals mp3-spelers) een gigantische invloed hebben op het gedrag van mensen. Het worden steeds meer ‘apparaten waarmee gebruikers ruimte, tijd en de grenzen rondom de eigen persoon beheren’. De mens heeft die rust en de ruimte gewoon nodig.

Waar gaat dat naartoe?
Je hoeft geen helderziende te zijn om te constateren dat je als individu én als bedrijf niet meer zonder internet en mobiele communicatie kunt. Het brengt de informatiewereld aan je voeten, en het zal vooral heel veel gemak en efficiencywinst opleveren. Dat alle informatie beschikbaar is, biedt echter nog geen garantie dat we er goed mee kunnen omgaan. Het wordt daarbij een kunst om informatie in toegankelijke vormen aan te bieden. We moeten al die informatie als mens immers kunnen blijven behappen. Het heeft geen zin als we met z’n allen gestresst gaan rondlopen door een ‘informatie-overload’. De technische ontwikkelingen zullen onze cultuur in de komende jaren in ieder geval drastisch doen veranderen.